ในปี 2026 การไปเที่ยวยุโรปจะเปลี่ยนโฉมหน้าไปอย่างสิ้นเชิงครับ เพราะสหภาพยุโรปได้ประกาศใช้ระบบดิจิทัล 2 ระบบใหญ่ที่จะมาแทนที่การปั๊มตราพาสปอร์ตแบบเดิม นั่นคือ EES และ ETIAS แม้ชื่อจะคล้ายกัน แต่หน้าที่นั้นต่างกันโดยสิ้นเชิง โดยเฉพาะคนไทยที่มีความสับสนว่า “เรายังต้องขอวีซ่าเชงเก้นอยู่ไหม?” คำตอบทั้งหมดอยู่ในสรุปฉบับนี้แล้ว

1. ระบบ EES (Entry/Exit System): “บอกลาตราปั๊มพาสปอร์ต”

ระบบ EES คือระบบบันทึกข้อมูลการเข้า-ออก “ที่ด่านตรวจคนเข้าเมือง” ซึ่งเริ่มใช้บางส่วนตั้งแต่ปลายปี 2025 และจะ เริ่มใช้งานเต็มรูปแบบทุกพรมแดนในวันที่ 10 เมษายน 2026 

• หน้าที่ของ EES: บันทึกข้อมูลดิจิทัลแทนการปั๊มตราหมึกลงในพาสปอร์ต ระบบจะเก็บข้อมูลใบหน้าและลายนิ้วมือของคุณไว้ในฐานข้อมูลกลางของยุโรป
• ใครต้องใช้: คนไทยทุกคน รวมถึงนักท่องเที่ยวจากทั่วโลกที่ไม่ใช่พลเมือง EU
• ขั้นตอนที่ต้องเจอ: เมื่อถึงสนามบินในยุโรป คุณจะต้องสแกนพาสปอร์ต ถ่ายภาพใบหน้า และสแกนลายนิ้วมือที่ตู้คีออส (Kiosk) อัตโนมัติ ข้อมูลนี้จะถูกเก็บไว้ 3 ปี ทำให้การเดินทางครั้งต่อไปจะรวดเร็วขึ้นมากครับ

2. ระบบ ETIAS: “ใบอนุญาตเดินทางออนไลน์”

ระบบ ETIAS คือการขออนุญาตเดินทางล่วงหน้าผ่านทางออนไลน์ (คล้ายกับ K-ETA ของเกาหลี) ซึ่งมีกำหนดการจะเริ่มเปิดใช้งานในช่วง ไตรมาสที่ 4 ของปี 2026

• หน้าที่ของ ETIAS: ตรวจสอบความปลอดภัยของผู้เดินทาง “ก่อน” ขึ้นเครื่อง
• ใครต้องใช้: เฉพาะพลเมืองจากประเทศที่ “ไม่ต้องขอวีซ่าเชงเก้น” (เช่น อเมริกา, แคนาดา, มาเลเซีย)
• สิ่งที่คนไทยต้องรู้: คนไทย “ไม่ต้อง” ทำ ETIAS ครับ เพราะประเทศไทยยังอยู่ในกลุ่มที่ต้องขอวีซ่าเชงเก้น (Schengen Visa) ตามปกติ ซึ่งกระบวนการตรวจประวัติในวีซ่านั้นเข้มข้นกว่า ETIAS อยู่แล้ว

ความต่าง: EES vs ETIAS สำหรับคนถือพาสปอร์ตไทย

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน ผมได้สรุปประเด็นสำคัญมาให้ดังนี้

• ความจำเป็นสำหรับคนไทย:
  • EES: ต้องทำ (ทุกคนต้องสแกนนิ้วและถ่ายภาพที่ ตม. ยุโรป)
  • ETIAS: ไม่ต้องทำ (เพราะเรามีวีซ่าเชงเก้นอยู่แล้ว)
• ช่วงเวลาที่เริ่มใช้:
  • EES: เริ่มใช้แล้ว และเต็มรูปแบบ 10 เมษายน 2569
  • ETIAS: คาดการณ์เริ่มปลายปี 2569 (สำหรับกลุ่มฟรีวีซ่า)
• ค่าธรรมเนียม:
  • EES: ไม่มีค่าใช้จ่าย (เป็นขั้นตอน ตม. ปกติ)
  • ETIAS: ประมาณ 20 ยูโร (แต่คนไทยไม่ต้องจ่ายส่วนนี้)
• สิ่งที่มาแทน:
  • EES: มาแทน “ตราปั๊มพาสปอร์ต”
  • ETIAS: มาแทน “ความอิสระของการเข้ายุโรปโดยไม่ต้องขออนุญาตล่วงหน้า”

3. เทคนิคเตรียมตัวรับมือระบบใหม่ 2026

เพื่อให้ทริปยุโรปปี 2026 ของคุณลื่นไหลที่สุด แนะนำให้เตรียมตัวดังนี้

1. เผื่อเวลาที่ ตม. มากขึ้น: ในช่วงเมษายน 2026 ที่ระบบ EES เริ่มใช้เต็มรูปแบบ การลงทะเบียน Biometrics ครั้งแรกอาจทำให้แถวที่ ตม. ยาวกว่าปกติ ควรเผื่อเวลาสำหรับการต่อเครื่องหรือนัดรถรับ-ส่ง
2. พาสปอร์ตต้องเป็น Biometric: แม้พาสปอร์ตไทยจะเป็นแบบ E-Passport อยู่แล้ว แต่ควรตรวจสอบให้แน่ใจว่าพาสปอร์ตมีอายุเหลือมากกว่า 6 เดือนและอยู่ในสภาพสมบูรณ์เพื่อให้เครื่องสแกนทำงานได้ง่าย
3. เก็บข้อมูลวันเดินทางไว้เสมอ: เนื่องจากจะไม่มีตราปั๊มบอกว่าคุณเข้าวันที่เท่าไหร่และต้องออกวันไหน (แม้จะมีระบบ EES คำนวณให้) แต่การมีแผนการเดินทางหรือใบจองโรงแรมเก็บไว้ในมือถือจะช่วยยืนยันกับเจ้าหน้าที่ได้หากระบบเกิดข้อผิดพลาด